Archiwistyka_tlo
Artykuły > Edukacja archiwistyczna > Archiwa gospodarcze w Turyngii
Archiwa gospodarcze w Turyngii
Archiwa gospodarcze można porównać z polskimi archiwami zakładowymi, chociaż nie do końca...
Turyngia ma bardzo bogatą historię gospodarczą. Duże znaczenie odgrywało tu tradycyjnie od wieków kultywowane górnictwo, przemysł włókienniczy, metalowy, drzewny, hutnictwo  szkła i  wyrób porcelany. Tu zlokalizowane były także  nowe gałęzie przemysłu rozwinięte w XIX i XX wieku, takie jak przemysł elektryczny, chemiczny, maszynowy optyczny. Po wielu z tych firm, które działały do 1945 roku, nie pozostało  zbyt wiele dokumentów. Ich działalność nie zawsze znajduje odzwierciedlenie w istniejących obecnie archiwach gospodarczych.  Są tego dwa powody: po pierwsze ze względu na nacjonalizację dużej części gospodarki  w systemie socjalistycznym, w NRD podobnie jak w Polsce, zasoby archiwalne prywatnych podmiotów  sprzed 1945 roku,  stały się własnością państwa i obecnie, znajdują się w zbiorach archiwów państwowych.  Z drugiej strony, firmy które przetrwały zmiany polityczne  1989 roku, w niewielkim stopniu były gotowe stawić czoła własnej tradycji, z jej blaskami i cieniami. Tylko dwie spośród takich firm stworzyły własne archiwa o charakterze publicznym. Należą do nich m. in. Zakłady Carl Zeiss Jena i huta szkła Jenaer Glaswerk. W NRD, archiwa gospodarcze były traktowane jako część państwowego systemu archiwalnego. 27.04.1950 wydane zostało rozporządzenie w sprawie utworzenia archiwów dla  VEBs (Volkseigener Betrieb)  i VVBs (Vereinigung Volkseigener Betriebe ), czyli przedsiębiorstw państwowych i ich zjednoczeń. W tamtym czasie funkcjonowało ok. 5000 archiwów zakładowych, jak podaje to w "Archivwesen der DDR“" Botho Brachmann . Szczególnie istotne regulacje nastąpiły w roku1965 i 1976,  kiedy zostały określone  centralnie  kwalifikacja i klasyfikacja archiwalna dla dokumentacji gospodarczej, co zdecydowało o jej zabezpieczeniu i przetrwaniu. Zgodnie z rozporządzeniem  z 1976 część dokumentacji przedsiębiorstw obejmująca okres po 1945 roku została uznawana jako Endarchiv. Starszą dokumentację należało zgodnie z rozporządzeniem przekazywać do właściwych archiwów państwowych.Bardzo wiele zasobów archiwalnych enerdowskich zakładów można obecnie znaleźć w lokalnych  archiwach Turyngii  różnej proweniencji. Są to dzisiejsze Archiwum Państwowe w Weimarze, Rudolstadt oraz w Suhl. W archiwach państwowych Altenburg, Gotha Greiz przechowywane są akta  gildii, cechów, izb i mniejszych przedsiębiorstw. Podobne zasoby przechowywane są  w archiwach miejskich  z  zakresu gospodarki i działalności komunalnej takiej jak instytucje opieki społecznej, ale także zrzeszenia spółdzielcze i rzemieślnicze. Ponadto niespodzianki z zakresu archiwaliów gospodarczych kryją  również turyngeńskie  placówki muzealne i biblioteczne.  Niestety liczne  próby stworzenia turyngeńskiego archiwum gospodarczego dotychczas się powiodły się. Dlaczego ?  Na pewno nie ze względu na brak zasobów archiwalnych, ale raczej z powodu braku takiej gotowości ze strony podmiotów gospodarczych do rozwiązania tego problemu. Do tej pory tylko Izba Handlowa i Rzemieślnicza Ostthüringen w Gerze oraz Izba Rzemieślnicza w Erfurcie dysponuje wspólnym archiwum.Większość firm, które powstały po  1990 roku są jeszcze zbyt młode i na razie nie przejawiają większego zainteresowania stworzeniem archiwum historycznego swoich zasobów. Można tylko mieć nadzieję, że to się zmieni w najbliższych latach i dziesięcioleciach. W przeciwnym razie bezpowrotnie stracone zostaną źródła do historii gospodarczej, regionalnej i lokalnej. Oceniając tą sytuację należy brać pod uwagę różnice pomiędzy sytuacją archiwów gospodarczych na terenach byłej NRD i terenach zachodnich Niemiec. Mimo tych trudności naprzeciw tej problematyce wychodzą różne działania zainteresowanych podmiotów łączące aspekt gospodarczy i archiwalny. W 2008 roku w Niemczech powołano do życia portal dla archiwów gospodarczych „Wirtschaftsarchivportal” w skrócie WAP, czyli  archiwa gospodarcze bez  tajemnic. Portal zawiera wykazy archiwów przedsiębiorstw obejmujących niemiecką strefę językową, a więc poza Niemcami także Austrię i Szwajcarię. Portal dostarcza danych kontaktowych o przedsiębiorstwach i ich archiwach, a także daje przegląd źródeł historycznych do dziejów poszczególnych przedsiębiorstw. To wspólny projekt Gesellschaft für Unternehmensgeschichte e.V., der Vereinigung deutscher Wirtschaftsarchivare e.V. i  Instituts für bankhistorische Forschung mający na celu przybliżenie  i popularyzację  tej tematyki  w społeczeństwie. Poprzez system wyszukiwania użytkownik uzyskuje możliwość szybkiego kontaktu mailowego z poszukiwanym twórcą i przeglądu jego zasobów archiwalnych. Redakcja portalu na bieżąco aktualizuje dane dotyczące przedsiębiorstw oraz rejestrować nowe, które mogą to uczynić bezpłatnie.W Niemczech od 1957 roku aktywnie funkcjonuje również  Stowarzyszenie Niemieckich Archiwów Gospodarczych (Vereinigung deutscher Wirtschaftsarchivare e. V.), które oprócz poradnictwa w zakresie prowadzenia archiwów gospodarczych wydaje specjalistyczne publikacje – jakże deficytowe w naszych realiach, jak chociażby podręcznik  „Handbuch für Wirtschaftsarchive. Theorie und Praxis”, czy wydawane od 1967 roku czasopismo „Archiv und Wirtschaft. Zeitschrift für das Archivwesen der Wirtschaft”.Archiwa gospodarcze w landzie Turyngii:Bad Liebenstein — Bädergeschichtliches Archiv Bad LiebensteinErfurt — Archiv der Handwerkskammer ErfurtErfurt — TWA Thüringer Wirtschaftsarchiv e. V.Gera — Archiv der Handwerkskammer für OstthüringenGera — Archiv der Industrie- und Handelskammer Ostthüringen zu GeraHirschberg — Archiv der Lederfabrik HirschbergJena — Carl Zeiss ArchivJena — SCHOTT ArchivWięcej: Archivportal Thüringen, WirtschaftsarchiveJolanta Leśniewska AP Płock O/ Kutno   Źródło: http://www.archiwa.net 
10.12.2014
strzałka do góry